
اجرای بازیهای پلی استیشن ۵ روی ایکس باکس سری ایکس ممکن شد؛ اما یک محدودیت بزرگ وجود دارد
فهرست مطالب
- شبیهساز PS5X چیست و چگونه ساخته شده است؟
- چرا اجرای بازیهای PS5 روی Xbox Series X از نظر فنی امکانپذیر است؟
- تفاوت Vulkan و DirectX؛ یکی از چالشهای اصلی PS5X
- کدام بازیهای پلی استیشن ۵ روی Xbox Series X اجرا شدهاند؟
- محدودیت ۵ گیگابایتی حافظه؛ بزرگترین مانع اجرای بازیهای PS5
- چرا نمیتوان PS5X را در حالت عادی ایکس باکس اجرا کرد؟
- وضعیت شبیهسازی پلی استیشن ۵ روی کامپیوتر چگونه است؟
- آیا شبیهساز PS5X برای دانلود منتشر شده است؟
- مقایسه Xbox Series X و PlayStation 5 از نظر اجرای بازیها
- آیا در آینده میتوان بازیهای انحصاری PS5 را روی ایکس باکس اجرا کرد؟
- جمعبندی؛ دستاوردی جذاب که هنوز برای گیمرها کاربردی نیست
رقابت میان پلی استیشن و ایکس باکس سالهاست با بازیهای انحصاری، سرویسهای اشتراکی و تفاوتهای سختافزاری گره خورده است. بااینحال، از نظر معماری پردازشی، کنسولهای نسل نهم سونی و مایکروسافت شباهتهای قابلتوجهی دارند؛ موضوعی که اکنون زمینه را برای یکی از پروژههای جالب دنیای شبیهسازی فراهم کرده است. توسعهدهندهای به نام دوران کوزمو اونال (Devran Cosmo Uenal) توانسته با استفاده از پروژهای به نام PS5X، تعدادی از بازیهای پلی استیشن ۵ را روی Xbox Series X اجرا کند و نشان دهد که دستکم از نظر فنی، اجرای نرمافزارهای یک کنسول روی کنسول رقیب امکانپذیر است.
اونال در ویدئویی که ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در یوتیوب منتشر کرد، نسخه پلی استیشن ۵ بازی Quake II را روی ایکس باکس سری ایکس اجرا کرد و با کنترلر خود کنسول به تجربه آن پرداخت. این نمایش بهسرعت مورد توجه علاقهمندان به شبیهسازی قرار گرفت، زیرا برخلاف اجرای بازیهای پلی استیشن روی کامپیوتر، این بار یک کنسول خانگی مایکروسافت مستقیماً میزبان نرمافزاری بود که برای پلتفرم سونی ساخته شده است. بااینحال، شرایط اجرای بازی و محدودیتهای فنی پروژه نشان میدهد که هنوز فاصله زیادی تا اجرای آزادانه بازیهای PS5 روی ایکس باکس وجود دارد.
شبیهساز PS5X چیست و چگونه ساخته شده است؟


پروژه PS5X در واقع نسخهای سازگارشده از شبیهساز متنباز KytyPS5 است که برای اجرا روی Xbox Series X توسعه پیدا کرده است. KytyPS5 در اصل برای کامپیوتر طراحی شده و هدف آن فراهمکردن محیطی است که بتواند برخی برنامهها و بازیهای پلی استیشن ۵ را روی سختافزار متفاوت اجرا کند. اونال با انتقال و تغییر بخشهایی از این پروژه، تلاش کرده آن را با امکانات نرمافزاری و محدودیتهای حالت توسعهدهندگان کنسول مایکروسافت سازگار کند.
نکته مهم این است که PS5X مانند یک بازی معمولی روی ایکس باکس نصب و اجرا نمیشود. برای استفاده از آن باید کنسول را وارد Developer Mode یا حالت توسعهدهندگان کرد؛ محیطی رسمی که مایکروسافت برای آزمایش نرمافزارها در اختیار توسعهدهندگان قرار میدهد. این حالت از نظر دسترسی به منابع سختافزاری و نحوه اجرای برنامهها با محیط عادی کنسول تفاوت دارد و همین تفاوت، بزرگترین مانع پیشرفت پروژه PS5X محسوب میشود.
توسعهدهنده این پروژه، PS5X را یک ابزار تحقیقاتی برای اجرای نرمافزارهای خانگی یا Homebrew و نسخههای پشتیبان بازیهای PS5 توصیف کرده است. او همچنین اعلام کرده که این پروژه شامل فایلهای سیستمعامل پلی استیشن ۵ یا کلیدهای رمزگشایی اختصاصی سونی نیست. با وجود این، استفاده قانونی از چنین ابزارهایی به منشأ فایلهای بازی و رعایت حقوق مالکیت فکری بستگی دارد و نباید وجود یک شبیهساز را به معنای مجازبودن دانلود غیرقانونی بازیها در نظر گرفت.
چرا اجرای بازیهای PS5 روی Xbox Series X از نظر فنی امکانپذیر است؟
مهمترین دلیل امکانپذیربودن این پروژه، شباهت معماری سختافزاری دو کنسول است. پلی استیشن ۵ و ایکس باکس سری ایکس هر دو بر پایه پردازندههای AMD ساخته شدهاند و از هشت هسته پردازشی Zen 2، معماری گرافیکی RDNA 2 و ۱۶ گیگابایت حافظه GDDR6 استفاده میکنند. البته این شباهت به معنای یکسانبودن کامل سختافزار، سیستمعامل یا رابطهای نرمافزاری دو دستگاه نیست، اما باعث میشود انتقال برخی بخشهای پردازشی نسبت به شبیهسازی کنسولهایی با معماری کاملاً متفاوت سادهتر باشد.
بازیهای پلی استیشن ۵ برای معماری پردازنده x86-64 کامپایل میشوند؛ همان معماری پایهای که در بسیاری از کامپیوترهای شخصی نیز استفاده میشود. به همین دلیل، شبیهساز KytyPS5 در برخی بخشها میتواند کدهای بازی را مستقیماً روی پردازنده میزبان اجرا کند و نیازی ندارد تمام عملکرد پردازنده PS5 را بهصورت نرمافزاری بازسازی کند. این رویکرد از نظر فنی به یک لایه سازگاری شباهت دارد که تلاش میکند درخواستهای نرمافزار پلی استیشن را به دستوراتی قابلفهم برای سیستم میزبان تبدیل کند.
البته شباهت معماری پردازنده بهتنهایی کافی نیست. بازیها برای نمایش گرافیک، مدیریت حافظه، پخش صدا، دریافت ورودی کنترلر و دسترسی به امکانات سیستمعامل از رابطهای اختصاصی کنسول استفاده میکنند. شبیهساز باید این درخواستها را شناسایی و به معادلهای مناسب تبدیل کند؛ فرایندی که میتواند بسیار پیچیده باشد و باعث کاهش عملکرد، مشکلات گرافیکی یا اجرا نشدن کامل بازی شود. بنابراین، حتی با وجود پردازندههای مشابه، اجرای یک بازی PS5 روی ایکس باکس همچنان به حجم قابلتوجهی از توسعه نرمافزاری نیاز دارد.
تفاوت Vulkan و DirectX؛ یکی از چالشهای اصلی PS5X


یکی از دشوارترین بخشهای انتقال KytyPS5 به ایکس باکس، سازگارکردن سیستم پردازش گرافیکی است. نسخه کامپیوتری KytyPS5 فرمانهای گرافیکی بازیهای پلی استیشن ۵ را ترجمه میکند و شیدرهای آنها را برای استفاده با Vulkan بازکامپایل میکند. به همین دلیل، اجرای این شبیهساز روی کامپیوتر به کارت گرافیکی با پشتیبانی از Vulkan 1.3 نیاز دارد.
اما شرایط در Xbox Series X متفاوت است. محیط Developer Mode این کنسول از DirectX 11 و DirectX 12 پشتیبانی میکند و امکان استفاده مستقیم از Vulkan در آن وجود ندارد. بنابراین، اونال باید بخشهای مرتبط با پردازش گرافیکی را بهگونهای تغییر دهد که درخواستهای شبیهساز از طریق DirectX اجرا شوند. این کار صرفاً تغییر نام چند دستور نیست، بلکه به سازگارکردن نحوه مدیریت منابع گرافیکی، شیدرها و رفتارهای مختلف رندر نیاز دارد.
این تفاوت همچنین باعث میشود پیشرفت نسخه کامپیوتری KytyPS5 بهصورت خودکار به PS5X منتقل نشود. اگر توسعهدهندگان KytyPS5 مشکلی را در موتور گرافیکی مبتنی بر Vulkan برطرف کنند، ممکن است همان اصلاح برای استفاده در نسخه ایکس باکس به تغییرات اضافی نیاز داشته باشد. اونال در توضیحات ویدئوی خود به ضرورت تبدیل بخشهای گرافیکی به DirectX اشاره کرده و گفته است که در فرایند توسعه از هوش مصنوعی نیز کمک گرفته است.
کدام بازیهای پلی استیشن ۵ روی Xbox Series X اجرا شدهاند؟
تا زمان انتشار اطلاعات فعلی، شبیهساز PS5X توانسته چهار بازی نسخه پلی استیشن ۵ را روی ایکس باکس سری ایکس اجرا کند. این بازیها شامل Quake II، مجموعه GEX Trilogy، بازی Hellboy: Web of Wyrd و عنوان Marvel Cosmic Invasion هستند. نکته جالب این است که هر چهار بازی از ورودی کنترلر ایکس باکس پشتیبانی میکنند؛ بنابراین برای کنترل آنها نیازی به استفاده از دسته پلی استیشن نیست.
| بازی | وضعیت گزارششده در PS5X |
|---|---|
| Quake II | اجرا و کنترل با دسته ایکس باکس |
| GEX Trilogy | اجرا و پشتیبانی از ورودی کنترلر |
| Hellboy: Web of Wyrd | اجرا و پشتیبانی از ورودی کنترلر |
| Marvel Cosmic Invasion | اجرا و پشتیبانی از ورودی کنترلر |
بااینحال، اجرای بازیها به معنای عملکرد کامل و بدون مشکل آنها نیست. طبق اطلاعات منتشرشده، صدا در برخی از این عناوین کار میکند، اما پشتیبانی صوتی هنوز برای تمام بازیها تأیید نشده است. همچنین بر اساس بررسی تصاویر ویدئویی، نرخ فریم Quake II در این شبیهساز حدود ۲۵ تا ۴۵ فریم بر ثانیه برآورد شده است. این عدد نشان میدهد که پروژه توانسته از مرحله اجرای اولیه عبور کند، اما هنوز از نظر بهینهسازی و پایداری با تجربه یک بازی بومی روی کنسول فاصله دارد.
نکته مهمتر اینکه هر چهار عنوان یادشده روی پلتفرمهای دیگری نیز عرضه شدهاند. در نتیجه، هنوز هیچ نمونه تأییدشدهای از اجرای یک بازی انحصاری واقعی پلی استیشن ۵ روی PS5X وجود ندارد. بنابراین، نباید از این دستاورد نتیجه گرفت که کاربران ایکس باکس اکنون میتوانند بازیهای انحصاری سونی را روی کنسول خود تجربه کنند.
محدودیت ۵ گیگابایتی حافظه؛ بزرگترین مانع اجرای بازیهای PS5


مهمترین مشکل PS5X نه شباهت سختافزاری کنسولها و نه حتی پیچیدگی تبدیل Vulkan به DirectX، بلکه محدودیت حافظه در حالت Developer Mode است. مایکروسافت برای بازیهایی که در این محیط اجرا میشوند، سقف استفاده از حافظه را ۵ گیگابایت تعیین کرده است. این محدودیت برای برنامههای معمولی حتی کمتر است و به یک گیگابایت میرسد. درخواست تخصیص حافظه بیشتر از سقف مجاز نیز با شکست مواجه میشود.
برای درک اهمیت این محدودیت، کافی است آن را با شرایط اجرای بازیهای معمولی Xbox Series X مقایسه کنیم. این کنسول در مجموع ۱۶ گیگابایت حافظه GDDR6 دارد که حدود ۱۳٫۵ گیگابایت آن برای بازیهای عادی در دسترس است و بخش باقیمانده به سیستمعامل اختصاص دارد. در مقابل، PS5X در حالت توسعهدهندگان تنها میتواند از ۵ گیگابایت حافظه استفاده کند؛ یعنی تقریباً ۳۷ درصد از حافظهای که یک بازی معمولی ایکس باکس در اختیار دارد.
این اختلاف برای بازیهای مدرن بسیار مهم است. بسیاری از عناوین نسل نهم برای اجرا به حجم زیادی از حافظه نیاز دارند و علاوه بر دادههای خود بازی، شبیهساز نیز باید منابعی برای ترجمه دستورها و مدیریت محیط اجرایی مصرف کند. در چنین شرایطی، سقف ۵ گیگابایتی عملاً اجرای بخش بزرگی از بازیهای سنگین پلی استیشن ۵ را غیرممکن میکند. به همین دلیل، موفقیت در اجرای چند بازی سبکتر لزوماً نشانه آمادگی PS5X برای اجرای عناوین بزرگ و پرجزئیات نیست.
طبق مستندات مایکروسافت، این محدودیت حافظه در شرایط خاصی مانند اجرای نرمافزار از طریق دیباگر Visual Studio برداشته میشود؛ اما چنین محیطی برای آزمایش و توسعه نرمافزار طراحی شده است و راهکاری عادی برای اجرای بازی توسط کاربران محسوب نمیشود. در نتیجه، تا زمانی که محدودیتهای Developer Mode پابرجا باشند، PS5X نمیتواند از تمام ظرفیت سختافزاری Xbox Series X استفاده کند.
چرا نمیتوان PS5X را در حالت عادی ایکس باکس اجرا کرد؟
ممکن است این سؤال مطرح شود که چرا توسعهدهنده بهجای استفاده از Developer Mode، شبیهساز را مانند یک بازی معمولی در محیط اصلی ایکس باکس اجرا نمیکند تا محدودیت حافظه برطرف شود. پاسخ به سیاستهای نرمافزاری مایکروسافت مربوط است. این شرکت در سال ۲۰۲۳ اجرای شبیهسازها در حالت Retail یا محیط عادی کنسول را مسدود کرد و دلیل آن را سیاست فروشگاه خود درباره ممنوعیت نرمافزارهایی اعلام کرد که عملکرد یک سیستم بازی دیگر را شبیهسازی میکنند.
پس از اعمال این محدودیت، برخی کاربران تلاش کردند روشهایی برای دورزدن ممنوعیت پیدا کنند، اما گزارشهایی از تعلیق ۱۵روزه حساب بعضی کاربران منتشر شد. از آن زمان، علاقهمندان به اجرای شبیهسازهایی مانند Dolphin برای بازیهای GameCube یا ابزارهای اجرای بازیهای پلی استیشن ۲، بیشتر به حالت توسعهدهندگان متکی بودهاند. البته استفاده از Developer Mode نیز یک محدودیت کاربردی دارد: تا زمانی که کنسول در این حالت قرار دارد، امکان اجرای بازیهای معمولی محیط Retail وجود ندارد و برای بازگشت به آنها باید حالت کنسول را تغییر داد.
در نتیجه، PS5X در شرایط فعلی میان دو محدودیت قرار گرفته است. از یک طرف، محیط عادی کنسول اجازه اجرای شبیهساز را نمیدهد و از طرف دیگر، محیط توسعهدهندگان حافظه کافی برای اجرای بسیاری از بازیهای سنگین را در اختیار آن نمیگذارد. بدون تغییر سیاستهای مایکروسافت یا دسترسی غیررسمی و گستردهتر به سیستم، راهکار عمومی و سادهای برای عبور از این محدودیت وجود ندارد.
وضعیت شبیهسازی پلی استیشن ۵ روی کامپیوتر چگونه است؟


درحالیکه PS5X با محدودیتهای خاص کنسول مایکروسافت مواجه است، پروژههای شبیهسازی پلی استیشن ۵ روی کامپیوتر نیز بهآرامی در حال پیشرفت هستند. بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، نسخه کامپیوتری KytyPS5 توانسته در تعدادی از بازیهای PS5 از مرحله راهاندازی اولیه عبور کند و وارد محیط بازی شود. این موضوع نشان میدهد که توسعهدهندگان در حال برطرفکردن بخشی از موانع سازگاری هستند، هرچند اجرای پایدار بازیهای پیچیده همچنان چالش بزرگی محسوب میشود.
در یکی از نمونههای منتشرشده، کاربری نشان داده است که بازی Marvel’s Wolverine روی سیستمی مجهز به کارت گرافیک قدرتمند NVIDIA GeForce RTX 5090 تا منوی اصلی پیش رفته است. بااینحال، اجرای منو بسیار کند بوده و ویدئو هیچ تصویری از گیمپلی واقعی نشان نمیداد. همچنین مشخص نیست این نمایش با نسخه استاندارد شبیهساز انجام شده یا از نسخهای تغییریافته استفاده شده است. بنابراین، این نمونه را نباید نشانه اجرای کامل یا قابلبازیبودن Wolverine روی کامپیوتر دانست.
پیشرفت شبیهسازهای کامپیوتری از نظر فنی برای PS5X نیز اهمیت دارد، زیرا پروژه ایکس باکس بر پایه KytyPS5 ساخته شده است. بااینحال، همانطور که اشاره کردیم، هر اصلاح مرتبط با Vulkan باید برای DirectX سازگار شود و حتی پس از انجام این کار نیز محدودیت حافظه Developer Mode پابرجا خواهد بود. به همین دلیل، سرعت پیشرفت PS5X الزاماً با نسخه کامپیوتری یکسان نخواهد بود.
آیا شبیهساز PS5X برای دانلود منتشر شده است؟
در حال حاضر، نسخه عمومی PS5X برای دانلود منتشر نشده است و کاربران عادی نمیتوانند بهسادگی آن را دریافت و روی کنسول خود نصب کنند. پروژه هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و سازنده نیز بر ماهیت تحقیقاتی آن تأکید کرده است. بنابراین، هر وبسایتی که ادعا کند نسخه آماده و عمومی این شبیهساز را برای نصب مستقیم روی ایکس باکس ارائه میدهد، باید با احتیاط بررسی شود.
این هشدار اهمیت زیادی دارد، زیرا محبوبیت پروژههای شبیهسازی معمولاً فرصتی برای سوءاستفاده کلاهبرداران فراهم میکند. برخی سایتها و فایلهای مشکوک با استفاده از نامهای مشابه پروژههای واقعی، کاربران را به دانلود بدافزار ترغیب میکنند. برای مثال، نامهایی مانند PCS5X ممکن است بهگونهای انتخاب شوند که با پروژههای واقعی شبیهسازی پلی استیشن ۵ اشتباه گرفته شوند.
همچنین باید توجه داشت که شبیهسازی کنسولها و استفاده از فایلهای بازی، موضوعات حقوقی جداگانهای هستند. نمونه شناختهشده این مسئله، شبیهساز Nintendo Switch با نام Yuzu است که توسعهدهندگان آن در سال ۲۰۲۴ پس از شکایت نینتندو، با پرداخت ۲٫۴ میلیون دلار و تعطیلی پروژه موافقت کردند. این پرونده نشان میدهد که مسائل مربوط به حفاظت از حقوق نشر و دورزدن سازوکارهای حفاظتی میتوانند بر آینده چنین پروژههایی تأثیر جدی بگذارند.
مقایسه Xbox Series X و PlayStation 5 از نظر اجرای بازیها
| ویژگی | Xbox Series X | PlayStation 5 |
|---|---|---|
| سازنده تراشه اصلی | AMD | AMD |
| معماری پردازنده | Zen 2 | Zen 2 |
| تعداد هسته پردازنده | ۸ هسته | ۸ هسته |
| معماری گرافیکی | RDNA 2 | RDNA 2 |
| حافظه رم | ۱۶ گیگابایت GDDR6 | ۱۶ گیگابایت GDDR6 |
| معماری پردازنده | x86-64 | x86-64 |
| محیط گرافیکی مورد استفاده در PS5X | DirectX 11 و DirectX 12 | رابطهای اختصاصی پلی استیشن |
| حافظه در دسترس بازیهای عادی | حدود ۱۳٫۵ گیگابایت | وابسته به مدیریت حافظه سیستم |
| حافظه مجاز در Developer Mode ایکس باکس | ۵ گیگابایت برای بازیها | قابلاعمال نیست |
شباهتهای سختافزاری این دو کنسول توضیح میدهد که چرا پروژهای مانند PS5X از نظر فنی امکانپذیر شده است. بااینحال، تفاوتهای نرمافزاری و محدودیتهای دسترسی به منابع باعث میشوند اجرای بازیهای یک پلتفرم روی دیگری همچنان به شبیهسازی و سازگارسازی پیچیده نیاز داشته باشد.
آیا در آینده میتوان بازیهای انحصاری PS5 را روی ایکس باکس اجرا کرد؟


در شرایط فعلی، پاسخ این سؤال مثبت قطعی نیست. PS5X توانسته چند بازی نسخه پلی استیشن ۵ را اجرا کند، اما هیچکدام از عناوین تأییدشده، انحصاری واقعی این کنسول نیستند. از سوی دیگر، اجرای بازیهای سنگینتر به حافظه و امکاناتی نیاز دارد که حالت توسعهدهندگان Xbox Series X در اختیار شبیهساز قرار نمیدهد. حتی اگر نسخه کامپیوتری KytyPS5 در آینده پیشرفت قابلتوجهی داشته باشد، انتقال آن پیشرفتها به ایکس باکس با موانع فنی و محدودیتهای سیستمعامل همراه خواهد بود.
به همین دلیل، نباید انتظار داشته باشیم که بهزودی بتوان بازیهای بزرگ پلی استیشن ۵ را با عملکرد مناسب روی Xbox Series X تجربه کرد. برای رسیدن به چنین مرحلهای، علاوه بر افزایش سازگاری شبیهساز، باید مشکلات مربوط به ترجمه گرافیکی، مدیریت حافظه، پایداری و محدودیتهای اجرایی کنسول نیز برطرف شوند. در حال حاضر هیچ نشانه مشخصی وجود ندارد که این موانع در آینده نزدیک بهطور کامل رفع خواهند شد.
بااینحال، ارزش فنی پروژه را نباید نادیده گرفت. اجرای یک بازی PS5 روی کنسول رقیب، آن هم با استفاده از کنترلر ایکس باکس، نشان میدهد که معماری مشترک سختافزاری میتواند زمینه آزمایشهای نرمافزاری جالبی را فراهم کند. چنین پروژههایی همچنین به شناخت بهتر نحوه عملکرد کنسولها و تفاوت میان سختافزار، سیستمعامل و رابطهای نرمافزاری کمک میکنند.
جمعبندی؛ دستاوردی جذاب که هنوز برای گیمرها کاربردی نیست
پروژه PS5X موفق شده یکی از ایدههای جالب دنیای شبیهسازی را عملی کند: اجرای نسخه پلی استیشن ۵ چند بازی روی Xbox Series X. تاکنون چهار عنوان Quake II، GEX Trilogy، Hellboy: Web of Wyrd و Marvel Cosmic Invasion با این ابزار اجرا شدهاند و همگی از ورودی کنترلر ایکس باکس پشتیبانی میکنند. این دستاورد نشان میدهد که شباهت معماری پردازندههای کنسولهای نسل نهم میتواند در توسعه لایههای سازگاری نقش مهمی داشته باشد.
بااینحال، محدودیت ۵ گیگابایتی حافظه در Developer Mode، نیاز به تبدیل دستورات گرافیکی Vulkan به DirectX، سازگاری محدود بازیها و منتشرنشدن نسخه عمومی، مانع تبدیل PS5X به ابزاری قابلاستفاده برای عموم کاربران شدهاند. علاوه بر این، هیچ بازی انحصاری واقعی پلی استیشن ۵ تاکنون با این پروژه بهصورت تأییدشده اجرا نشده است.
در نتیجه، اجرای بازیهای PS5 روی Xbox Series X از نظر فنی ممکن شده، اما هنوز به معنای قابلبازیشدن کتابخانه پلی استیشن ۵ روی کنسول مایکروسافت نیست. فعلاً PS5X را باید یک پروژه تحقیقاتی و نمایشی جذاب دانست که آینده آن بیش از هر چیز به پیشرفت شبیهسازی، محدودیتهای حافظه و سیاستهای نرمافزاری مایکروسافت وابسته است.



